De EU AI Act in gewone taal
Wat de nieuwe Europese AI-wet betekent voor jou en je collega’s. Zonder juridisch jargon. Alles wat je moet weten over AI-geletterdheid op de werkvloer, op één pagina.
De EU AI Act is de eerste grote wet ter wereld die regelt hoe kunstmatige intelligentie gebruikt mag worden. Europa wil dat AI veilig is, eerlijk werkt en mensen niet schaadt. De wet is in werking sinds 1 augustus 2024 en wordt stap voor stap ingevoerd.
De kern is simpel: hoe meer impact een AI-systeem op mensen kan hebben, hoe strenger de regels. Een spamfilter mag bijna alles. AI die beslist of jij een baan of een lening krijgt, moet aan zware eisen voldoen. En sommige AI mag helemaal niet.
De wet deelt AI in op basis van risico. Zo weet je meteen hoe streng de regels zijn.
Verboden
AI die een duidelijk gevaar is voor mensen. Mag niet. Denk aan social scoring of AI die mensen stiekem manipuleert.
Hoog risico
AI met grote impact op je leven, zoals bij werving, examens of kredieten. Mag wel, maar met strenge eisen en controle.
Beperkt risico
AI waarbij je moet weten dat je met AI te maken hebt, zoals chatbots en deepfakes. De regel: wees transparant.
Minimaal risico
Veruit de meeste AI, zoals spamfilters en aanbevelingen. Vrij te gebruiken, geen extra regels.
Niet alleen techbedrijven
De wet geldt voor elke organisatie die AI gebruikt. Van de bakker met een slimme voorraadtool tot een ziekenhuis of gemeente. Gebruik je AI in je werk? Dan valt jouw organisatie eronder. Je hoeft dus geen software te bouwen om ermee te maken te hebben.
Maker of gebruiker
De wet kent twee hoofdrollen: wie AI maakt (de aanbieder) en wie AI gebruikt (de gebruiker). De meeste bedrijven zijn gebruiker, bijvoorbeeld van ChatGPT of een AI-tool in hun software. Ook als gebruiker heb je plichten, en AI-geletterdheid is er daar een van.
AI-geletterdheid betekent dat iedereen die met AI werkt genoeg begrijpt om het veilig en verstandig te gebruiken. Wat kan AI wel, wat niet, waar gaat het mis en wanneer moet je zelf ingrijpen.
Sinds 2 februari 2025 is dit geen vrijblijvende ambitie meer. Artikel 4 van de EU AI Act verplicht elke werkgever die AI inzet om medewerkers hier actief in te bekwamen. Niet met een dik rapport dat niemand leest, maar met echte kennis die past bij het werk dat mensen doen.
Dit is precies waar onze AI Literacy Essentials training voor is. In een halve dag krijgt je hele team de basis te pakken en voldoe je aan de AI-geletterdheidsplicht. Bekijk de Claude voor Business-training →
Wel doen
- Controleer altijd wat AI je teruggeeft. AI klinkt zeker, ook als het onzin verzint (hallucinaties).
- Wees open: laat weten wanneer iets met AI is gemaakt.
- Houd de mens aan het stuur bij beslissingen over mensen.
- Let op vooroordelen (bias): AI neemt scheefheid uit data over.
Niet doen
- AI-uitkomsten klakkeloos overnemen of doorsturen zonder controle.
- Persoonsgegevens of bedrijfsgeheimen in een publieke chatbot plakken.
- AI laten beslissen over sollicitanten, klanten of collega’s zonder toezicht.
- Doen alsof AI-content door een mens is gemaakt als je dat hoort te melden.
Sommige AI is per direct verboden, ook op de werkvloer. De belangrijkste voor werkgevers:
Emotieherkenning op het werk
AI die de stemming, stress of emoties van medewerkers meet is verboden, behalve om medische of veiligheidsredenen.
Social scoring
Mensen een score geven en benadelen op basis van hun gedrag of kenmerken. Niet toegestaan.
Manipulatie
AI die mensen ongemerkt stuurt tot keuzes die hen schaden. Verboden.
Gezichten scrapen
Ongericht foto’s van internet of camera’s plukken om een gezichtsdatabase te bouwen. Mag niet.
De wet treedt in werking
De EU AI Act is officieel van kracht. De regels worden daarna gefaseerd ingevoerd.
Verboden AI + AI-geletterdheid
De verboden AI-praktijken zijn nu echt verboden. En elke werkgever die AI gebruikt moet zorgen voor AI-geletterdheid bij medewerkers.
Algemene AI-modellen en toezicht
Regels voor grote AI-modellen (zoals de techniek achter ChatGPT) en de toezichthouders gaan in.
Hoog-risico AI
De strenge eisen voor hoog-risico AI gaan gelden, bijvoorbeeld bij werving, onderwijs en kredietbeoordeling.
Laatste onderdelen
De resterende regels voor hoog-risico AI die in producten zit, worden van kracht.
De data voor 2026 en 2027 zijn richtdata. Europa kan de invoering van sommige hoog-risico regels nog bijstellen. De verplichting rond AI-geletterdheid geldt sowieso al.
De boetes zijn fors. Voor verboden AI-praktijken kan het oplopen tot 35 miljoen euro of 7% van de wereldwijde jaaromzet, afhankelijk van wat hoger is. Voor andere overtredingen geldt tot 15 miljoen of 3%. Maar het echte risico zit meestal niet in de boete: het is het verlies van vertrouwen van klanten en medewerkers als AI verkeerd wordt ingezet. Goede AI-geletterdheid is daarom vooral gewoon slim ondernemen.
Zo regel je AI-geletterdheid in je organisatie
Wij helpen je team in een halve dag van nul naar zelfverzekerd en compliant. Praktisch, zonder jargon, direct toepasbaar op jullie eigen werk.